Angst voor natuur - Een theoretische en empirische verkenning

In beleid en onderzoek staat de positieve betekenis van natuur voor mensen volop in de belangstelling. De natuur kan echter ook angst in mensen oproepen. Deze negatieve betekenis van natuur voor mensen lijkt een ‘blinde vlek’ in beleid en onderzoek. Dit artikel geeft een overzicht van eerdere theorievorming en onderzoek naar angst voor natuur. Ook worden de resultaten besproken van een verkennend onderzoek naar angstige natuurervaringen. Uit dit onderzoek blijkt o.a. dat angstige confrontaties met de natuur ook positief beleefd kunnen worden.

In haar ijver om tegemoet te komen aan de natuurbehoefte van burgers lijkt de
overheid volledig over het hoofd te zien dat natuur ook een negatieve betekenis kan
hebben voor mensen. Donkere bossen en moerasgebieden staan al sinds
mensenheugenis bekend als plekken die angst en onbehagen kunnen oproepen
(Schouten, 2001). Deze schaduwzijde van de natuur heeft tot nu toe weinig aandacht
gekregen. Toch zijn er aanwijzingen dat angst voor natuur ook in de moderne tijd nog
steeds diepgeworteld is (Öhman & Mineka, 2001), en belangrijke gevolgen kan hebben voor natuurwaardering en recreatiegedrag (Bixler & Floyd, 1997). Het lijkt dus voor het natuurbeleid van belang om meer te weten te komen over de negatieve aspecten van natuurbeleving.

In dit artikel geven we eerst een overzicht van eerdere theorievorming en onderzoek
op het gebied van angst voor de natuur. Hierbij besteden we ook aandacht aan de
positieve betekenis die het overwinnen van angst kan hebben. Vervolgens bespreken we de opzet en resultaten van een eerste, verkennend onderzoek naar angstige ervaringen in de Nederlandse natuur. Tot slot worden enkele implicaties voor natuurbeleid besproken.