Bestemming Nieuw Nederland: Een kleurrijk perspectief op de inrichting van de publieke ruimte

De diversiteit in de samenleving groeit gestaag. Individuele keuzemogelijkheden worden steeds groter. Daarmee veranderen ook de keuzes die mensen dagelijks maken over voedsel, vrijetijdsbesteding, sociaal verkeer, mobiliteit, maatschappelijke activiteiten, besteding van geld, et cetera. De diversiteit groeit ook doordat de samenstelling van de Nederlandse bevolking blijft veranderen. Multiculturaliteit is daarmee een maatschappelijk gegeven.

Dit rapport doet verslag van de eerste, verkennende fase van ‘Bestemming Nieuw Nederland’. Het project ‘Bestemming Nieuw Nederland’ is opgezet als een verkenning van mogelijkheden om in samenwerking met nieuwe en ‘oude’ Nederlanders tot een kleurrijke en hedendaagse inrichting van de openbare ruimte in Nederland te komen. Binnen de grote, vaak cultureel bepaalde, verschillen die tussen de diverse leeftijds- en bevolkingsgroepen in Nederland bestaan, is natuur vaak een bindende, universele kracht. Groene ruimten kunnen daarom een belangrijke functie vervullen bij de promotie van integratie, sociale cohesie en het welbevinden van burgers. De deelnemers aan het project hebben eerst een bustour door Nederland gemaakt waarbij verschillende locaties werden bezocht, die elk illustratief waren voor specifieke vraagstukken binnen de ruimtelijke ordening. Vervolgens zijn tijdens een werkatelier innovatieve oplossingen voor de inrichting van de groene ruimte verkend. Tijdens de derde en laatste bijeenkomst zijn deze ideeën verder uitgewerkt, wat heeft geresulteerd in vier concrete inrichtingsontwerpen:

• Een ‘sterrendak’,
• Een geurplek,
• Een ‘pluri-culti plein’,
• Het groene vrijheidslint.

Binnen het thema ‘Gezonde Samenleving’ heeft InnovatieNetwerk hierover twee innovatieopgaven geformuleerd:

• Hoe kunnen we invulling geven aan de diversiteit aan belevingsvoorkeuren, en welke eisen stelt dit aan agro en groen?
• Hoe kunnen we de energie die ‘vrijkomt’ van sociale diversiteit benutten,
  en welke kansen biedt dit voor agro en groen?

Hierbij is een nieuwe wijze van burgerparticipatie beproefd, waarbij afstand wordt genomen van de gangbare focus op doelgroepen en hun uiteenlopende, en soms met elkaar strijdende, wensen en verlangens. Juist door het in een groepsproces activeren en delen van de positieve herinneringen die mensen hebben aan de leefomgeving van hun jeugd, worden universele waarden naar boven gehaald. Deze universele waarden, bijvoorbeeld het belang van uitzicht of de waarde van geur, kunnen vervolgens dienen als basis voor een gemeenschappelijk gedragen inrichting van de groene, openbare ruimten.

Bestemming Nieuw Nederland’ leert dat participatie en sociale samenhang ook in de realisatiefase van de gezamenlijk ontwikkelde inrichtingsvoorstellen een belangrijke rol spelen. Daarbij is van belang dat aansluiting wordt behouden met het oorspronkelijke, op universele waarde geënte inrichtingsconcept, en dat de buurtbewoners ruimte en verantwoordelijkheid krijgen om realisatie en beheer, binnen vooraf vaststelde randvoorwaarden, naar eigen inzicht en betrokkenheid gestalte te geven.

Foto: Janine Vermeulen